The Vietnamese Historical and Cultural Performing Arts Foundation
PO Box 1571 - Westminster, CA 92684-1517 - (949) 786-6840




Mẹ ơi, “Con Rồng Cháu Tiên” là gì?
Song Thuận
(Mai Ni ngồi chơi với bạn gái, mở computer xem chương trình lịch sử trên trang web
Hùng Sử Việt. Tiếng hát vang lên (bài hát Trăm Con Lạc Việt):
“Một trăm con, giống Tiên Rồng”
“Mẹ Âu Cơ, Cha Lạc Long”…
Bỗng có tiếng mẹ gọi:
- Mai Ni, bà ngoại đến chơi kìa!
- Dạ…con ra ngay.
(Mai Ni vặn nhỏ tiếng nhạc và nói với bạn: “ My Mom called. Chúng ta ra chào bà
ngoại nhe!...”)
Mai Ni (khoanh tay, cúi đầu chào): - Thưa Ngoại mới tới. Đây là bạn con, Michelle.
Bà Ngoại: Cháu ngoan quá.
Michelle (tập nói tiếng Việt): - Con chào Bà. Con chào Bác.
Mẹ: - Michelle học nói tiếng Việt khá rồi đấy. Các con đang làm gì vậy?... Mời bà ngoại ngồi
đây… (cả nhà ngồi nói chuyện trong phòng khách).
Mai Ni: - Thưa mẹ chúng con đang nghe nhạc lịch sử “Con Rồng Cháu Tiên” ạ. Mẹ ơi, Con
Rồng Cháu Tiên là gì vậy?
Mẹ (cười): - Con Rồng là con của cha Lạc Long dòng dõi Rồng, cháu Tiên là cháu của bà
Vụ Tiên, dòng dõi Tiên…
Bà Ngoại: - Để bà kể truyện có đầu có đuôi cho các cháu nghe. Xưa kia, theo truyền
thuyết, cháu ba đời vua Thần Nông là Đế Minh tức ông vua tên Minh, đi về phương Nam
xem xét việc nước. Tới núi Ngũ Lĩnh, thuộc tỉnh Hồ Nam bên Tàu bây giờ, Đế Minh gặp nàng
Vụ Tiên dòng dõi Tiên … (bà ngưng kể để uống nước).
Michelle (hỏi mẹ của Mai Ni): - Thưa Bác… Tiên là Fairy, right?
Mẹ: - Đúng rồi, Tiên là Fairy. Người ta nói đẹp như Tiên… Tiên đẹp và thông minh tài giỏi
lắm. Nhiều khi Tiên có phép thần thông biến hóa nữa đó.
Mai Ni: - Thưa mẹ, con nghe cô giáo giảng bài, Thần Nồng là một vị vua trong Tam Hoàng
gồm có Phục Hi, Thần Nông, Hoàng Đế khởi đầu lịch sử Tàu. Không lẽ tổ tiên người Việt Đế
Minh lại là cháu ba đời vua Tàu?
Mẹ (cười): - Thần nông là vị thần dạy dân cầy ruộng, trồng lúa chủ yếu là lúa nước, và tìm
được nhiều cây thuốc để trị bệnh. Theo mẹ nghĩ đó là vị thần, người phương Nam nước
Tàu ngày xưa, tức là giống người Việt đó.
Bà Ngoại (cũng cười, giải thích): Nếu Thần Nông là người phương Bắc hay tộc Hán, phải
gọi là “Nông Thần” chứ, sao lại gọi là Thần Nông như dân tộc Việt chúng ta? Vả lại nghề
trồng lúa thuộc về người phương nam. Chăn nuổi, du mục và trồng lúa miến xưa kia ở nước
Tầu là dân phương bắc.
Michelle: - Thưa bác, như vậy, xưa kia dân tộc mình ở bên Tàu?
Mẹ: - Không hẳn là thế. Dân tộc mình nguồn gốc là Lạc Việt, cùng chủng tính với các giống
Việt khác, gọi là Bách Việt sống rải rác từ Động Đình Hồ tới tỉnh Hà Tĩnh của nước Việt Nam
bây giờ.
Mai Ni: Thưa mẹ, đất Bách Việt xưa bao gồm cả đất Quảng Đông , Quảng Tây phải không
ạ?
Mẹ: - Đúng vậy.
Mai Ni: Như vậy, xưa kia khi người Tàu chưa chiếm được Quảng Đông Quảng Tây, dân tộc
mình có sống ở đó là đúng rồi! Quảng Đông Quảng Tây ngày xưa thuộc về đất Bách Việt
đâu có gì là sai?
Mẹ - Con nói đúng! Theo nhiều nhà nghiên cứu, dân tộc Lạc Việt xưa ở xen kẽ với các dân
tộc Việt khác trong cộng đồng Bách Việt, nhưng phần lớn dân tộc Lạc Việt sống quần tụ tại
miền đồng bằng sông Hồng …Bây giờ nghe bà Ngoại kể chuyện tiếp nhé. ..
Bà Ngoại (lấy giọng): Ờ- . .. Để bà kể tiếp… Đế Minh lấy bà Vụ Tiên sinh ra Lộc Tục... Đế
Minh truyền ngôi cho con trưởng là Đế Nghi làm vua phương bắc và phong cho Lộc Tục làm
vua phương nam. Lộc Tục lên ngôi xưng là Kinh Dương Vương. Vua Kinh Dương đặt tên
nước là Xích Quỷ vào khoảng năm Nhâm Tuất, tức năm 2879 trước Tây Lịch ...
Mai Ni: - Xích Quỷ nghĩa là gì hả bà?
Bà Ngoại: Theo Hán Việt từ Điển, xích có nhiều nghĩa như màu đỏ, cởi chuồng, mở rộng
ra…Mầu đỏ cũng tượng trưng cho phương nam như Xích đế là vị thần lửa, thần phương
nam. Còn nghĩa chữ quỷ là ma quỷ, người âm hiểm, tên một vị sao trong nhị thập bát tú,
dối trá, quỷ thần. Tóm lại, hai chữ Xích Quỷ có nhiều nghĩa lắm.
Mai Ni: - Thưa bà, có lẽ tên nước Xích Quỷ trong truyền thuyết chắc còn có ý nghĩa nào
khác, chứ ai lại đặt tên nước mình là nước “Quỷ Đỏ” bao giờ?
Bà Ngoại: Cũng có thể lắm. Vì sách sử chép như vậy thì bà biết vậy. Có thể tên nưóc do
Kinh Dương Vương đặt ra phát âm hơi khó nên về sau các nhà viết sử dùng chữ Hán ghi lại
theo âm Việt mà thành ra Xích Quỷ chăng?
Mẹ: Đây là vấn đề ngôn ngữ bất đồng, cũng có thể do “tam sao thất bản” mà thành ra. Về
ngôn ngữ bất đồng, khi mẹ đọc sử thấy vua Hồ Quý Ly đặt tên nước là “Đại Ngu”, mẹ cũng
ngạc nhiên lắm. Nghĩa tiếng Hán Việt, “đại ngu” là “ngu lớn”, ngu vô cùng! (tất cả cùng phá
ra cười). Nhưng thực ra chữ “Ngu” trong tiếng Hán còn có nghĩa là “vui mừng”. Vả lại theo
ông Trần Trọng Kim, họ Hồ là dòng dõi nhà Ngu bên Tàu nên việc đặt tên nước “Đại Ngu” là
để nhớ về dòng họ ngày xưa vậy.
Bà Ngoại: Theo bà nghĩ, có thể người viết sử căn cứ vào tài liệu của người Tàu, họ thấy
dân tộc Việt ở phương nam thời xưa, đàn ông có tục vẽ mình, đàn bà nhuộm răng đen và
ăn trầu nên gọi như thế chăng?
Cũng theo truyền thuyết Xích Quỷ là một nước rộng lớn ở phía nam Trung Hoa, bao gồm
các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Bắc phần và các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An , Hà Tĩnh
thuộc về Trung phần Việt Nam ngày nay …
Mai Ni (chăm chú nghe): - Dạ, thưa… Kinh Dương Vương lên làm vua, đặt tên nước là Xích
Quỷ, rồi sao nữa ạ?
Bà Ngoại: - Kinh Dương Vương kết duyên với con gái Động Đình Quân là Long Nữ dòng
dõi Rồng, sinh ra Sùng Lãm được nối ngôi làm vua, tức Lạc Long Quân …
Sau này Lạc Long Quân lấy bà Âu Cơ sinh được 100 con trai, thường được gọi là “trăm
Con Lạc Việt”. Tuy nhiên theo tục truyền thì bà Âu Cơ sinh ra một cái bọc chứa 100 cái
trứng, nở ra 100 người con trai… (bà ngoại uống nước, ngả lưng trên sofa, nghỉ mệt).
Michelle: Người sinh ra trứng? Impssible!
Mẹ: - Ô .. đó chỉ là theo tục truyền … Câu truyện mang ngụ ý giống như truyện ngụ ngôn
vậy mà…
Mai Ni: Thưa mẹ, có phải ngụ ý muốn nói các dân tộc thuộc Bách Việt có cùng chung một
mẹ?
Mẹ: Đúng thế đó. Dân tộc Việt gọi nhau là “Đồng bào”, có nghĩa là cùng một bào thai do mẹ
Âu Cơ sinh ra… như vậy, ta hãy kết đoàn, thưong yêu nhau vì cùng là anh em, sinh ra từ
một bọc bào thai. . .
Mai Ni: - Thưa bà, 100 con của cha Lạc Long và mẹ Âu Cơ lớn lên rồi ra sao ạ?
Bà Ngoại: - Cũng theo tục truyền, một hôm Lạc Long Quân bảo với bà Âu Cơ rằng: “Ta là
dòng dõi Long Quân tức giống rồng, nàng là dòng dõi Thần Tiên, ăn ở lâu với nhau không
được; nay được trăm đứa con thì nàng đem 50 đứa lên núi, còn 50 đứa ta đem xuống bể
Nam Hải”…
Mai Ni (Chép miệng): - Lạ quá! Sao có thể thế được? Rồi sao nữa ạ?
Bà Ngoại: Có lẽ còn những nguyên nhân khác khiến Lạc Long Quân và bà Âu Cơ phải chia
con như vậy?
Về sau, 50 con theo mẹ Âu Cơ lên núi, đi về đồng bằng sông Hồng. Người con trưởng được
tôn lên làm vua nưóc Văn Lang, đóng đô tại Phong Châu, tức tỉnh Phú Thọ ngày nay.
Mai Ni: Thưa bà, nước Văn Lang có liên hệ gì với nước Xích Quỷ ạ?
Bà Ngoại: - Sách sử không phân biệt rõ điều này. Theo bà nghĩ, Xích Quỷ là tên nước Việt
thời Kinh Dương Vương. Còn Văn Lang là tên nước Việt thời vua Hùng. Có lẽ hai nước
cùng là một…
Người Việt Nam suy tôn Hùng Vương là Quốc Tổ vì đã lập ra nước Văn Lang tức là nước
Việt Nam ngày nay.
Đến năm 257 trước Tây Lịch, nước Văn Lang bị Thục Phán đánh bại. Thục Phán lên làm
vua lấy hiệu là An Dương Vương, đóng đô tại Phong Khê (thuộc huyện Đông Anh, tỉnh
Phúc An) và đổi tên nước là Âu Lạc…
(Tiếng hát lại vang lên: “Một trăm con, giống Tiên Rồng, Mẹ Âu Cơ cha Lạc Long… Trăm
con, trăm trứng trăm con, trăm lòng như một, kết đoàn thương nhau… Từ ngày mở nước
gian lao, biển sâu thủy quái, non cao thú rừng… )
Mai Ni: - Thưa mẹ, truyền thuyết có phải là truyện hoang đường ngày xưa, khó tin lắm phải
không ạ?
Mẹ: - Không hẳn là như vậy! Theo giáo sư Trần Gia Phụng, “truyền thuyết” là những câu
truyện bắt đầu từ sự thật lịch sử, nhưng bị thay đổi hoặc thêm thắt vào khi kể đi, kể lại qua
nhiều đời … sau đó câu truyện được mọi người công nhận như là có thực.
Mai Ni: - Thưa mẹ, con vẫn còn thắc mắc …
Mẹ: - Con thắc mắc về chuyện gì?
Mai Ni: - Con thắc mắc tại sao không gọi là “con Rồng, cháu Rồng” hay “Con Tiên, cháu
Tiên?” mà lại gọi là ”con Rồng cháu Tiên?”
Bà Ngoại (khen Mai Ni): - Câu hỏi hay lắm. Nguyên do là xưa kia nước ta còn theo chế độ
mẫu hệ, tức người đàn bà làm chủ gia đình. Con trai, con gái đều theo họ mẹ. Mẹ cưới
chồng cho con gái và chỉ con gái mới được hưởng gia tài. Như vậy, trăm con Lạc Việt đều
theo dòng họ của bà Vụ Tiên, tức cháu Tiên, và theo dòng họ của Long Nữ tức Rồng. Ta
gọi“Con Rồng, Cháu Tiên” là thế!
Mai Ni và Michelle (cùng vỗ tay):- À ra thế! Very interested story!
Song Thuận