Câu Lạc Bộ
The Vietnamese Historical and Cultural Performing Arts Foundation
PO Box 1571 - Westminster, CA 92684-1517 - (949) 786-6840
©2003 Hùng Sử Việt

                                     Hồn Ma lạc đường









                                  
                                                        

"Sau khi vua Gia Long thống nhất đất nước , Ngài lệnh cho tổng trấn Bắc thành lập đài
tưởng niệm các chiến sĩ trận vong. Quan đốc học Hà Nội cho mở một cuộc thi thơ tại Văn
Miếu, để chọn một bài hay, khắc lên bia. Người dự thi cũng như người đến xem rất đông, các
quan giám khảo đã đọc nhiều bài dự thi để bình chọn, nhưng chưa lấy được bài nào. Quan
chánh chủ khảo để ý thấy : ở phía xa có một thầy khóa, thường bịt mũi lại khi nghe bình văn.
Quan nổi giận sai lính gọi đến hỏi tại sao? Đáp: Bẩm quan lớn văn không dùng được! –
Quan ra lệnh: Vậy nhà thầy hãy làm đi, nếu hay ta thưởng nếu không đạt  sẽ bị phạt đòn vì
tội bất kính.
 Thầy khóa đáp: bẩm quan lớn, theo tôi nghĩ thì nên lấy một câu thơ  trong bài Hoàng Hạc
Lâu của Thôi Hiệu, và một câu thơ của Đỗ Phủ khắc lên bia tưởng niệm là nói lên được nội
dung của bia:

Nhật mộ hương quan hà xứ thị,
Cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi

Tạm dịch:
Chập chờn ánh lửa ma trơi
Xưa nay chinh chiến mấy người về đâu!

  Hai câu thơ ý nói: Buổi tối, linh hồn các chiến sĩ trận vong chập chờn trong đêm, hỏi nhau
không biết đây là nơi đâu, có ý muốn tìm đường về quê hương. Nhưng có tiếng nói thì thầm
từ xa văng vẳng đưa lại: Hỡi các linh hồn không biết rằng xưa nay chinh chiến ra đi có mấy
người trở lại đâu!
 Mọi người đều công nhận là lời hay ý đẹp, và thầy khóa được lên lĩnh giải thưởng."

(Trích Văn Hóa Việt Nam qua Bưu Ảnh Cổ - Nhà Xuất Bản Mỹ Thuật)

Lời Bàn của Vương Sinh:

Thầy khóa vô danh này (chắc là ông tú đụp) đáng được thưởng thêm một giải xuất sắc: “Tinh
Thần Dân Tộc”, bởi vì:
-        Thầy đã dám bịt mũi chê những nhà khoa bảng thời đó, học theo lối “từ chương trích
cú”, chỉ biết văn chương Hán học, Tứ Thư, Ngũ Kinh mà dốt về văn chương bản địa.
-        Đề nghị hai câu thơ Tàu của hai nhà thơ nổi tiếng nước ...Tàu ghép lại,  khắc lên bia
đá tưởng niệm chiến sĩ trận vong Việt Nam... đặt tại nhà Văn Hóa Việt Nam (Văn Miếu) thì
còn gì mỉa mai hơn ?!
-        Linh hồn những chiến sĩ trận vong (đánh giặc Tàu xâm lăng), ban đêm chập chờn ma
trơi, tìm về quê quán, nhưng đọc thấy tấm bia Tàu, bèn hỏi nhau rằng: “Đây là đâu nhỉ? Mình
đã “bay” hằng ngàn cây số khỏi trận điạ, sao vẫn còn quanh quẩn ở địa phận nước Tàu!?”
Ô hô! Ai tai!