The Vietnamese Historical and Cultural Performing Arts Foundation
PO Box 1571 - Westminster, CA 92684-1517 - (949) 786-6840




Lời nói đầu
Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn của Bình Định Vương Lê Lợi trong 10 năm (1418-1428) đã chấm
dứt chế độ Bắc Thuộc lần thứ tư (1407- 1428), mở ra triều đại nhà Hậu Lê tự chủ kéo dài
100 năm (1428-1527) và giữ vững được nền độc lập 455 năm cho đến thời Pháp thuộc
(1883-1945). Đây là cuộc kháng chiến chống giặc phương Bắc, tuy gian khổ nhưng thật
hào hùng vì đã vận dụng được lòng dân vào cuộc đánh đuổi ngoại xâm thực sự.
Từ thời mở nước Văn Lang theo truyền thuyết, Phù Đổng Thiên Vương đã giúp vua Hùng
thứ 6 đánh đuổi giặc Ân. Đến thời nhà Tần bên Tàu chiếm đất Bách Việt (214 BC), Triệu Vũ
Đế đã nổi dậy giết hết trưởng lại nhà Tần lập ra nhà Triệu tự chủ đối với nhà Hán được gần
100 năm (207-111 BC). Bắc Thuộc lần thứ nhất (111 BC - 40) dài 151 năm, được Hai Bà
Trưng giải thoát sau khi đánh đuổi Tô Định và quân Đông Hán, giành lại nền độc lập cho
dân tộc Lạc Việt trong 3 năm (40- 43). Bắc thuộc lần thứ hai (43-544) dài 501 năm, được
Lý Nam Đế giải thoát sau khi đánh đuổi quân nhà Lương, lập ra nhà Tiền Lý (544-602), giữ
nền tự chủ 58 năm. Thời kỳ Bắc thuộc lần thứ ba (603-939), có nhiều vụ nổi dậy đòi độc
lập của dân Nam như Lý Tự Tiên và Đinh Kiến (687), Mai Hắc Đế (722), Phùng Hưng tức
Bố Cái Đại Vương (791), Họ Khúc dấy nghiệp gồm Khúc Thừa Dụ, Khúc Hạo, Khúc Thừa
Mỹ và Dương Diên Nghệ (906-938).
Năm 939, Ngô Quyền đánh đuổi quân Nam Hán, giành lại quyền độc lập cho dân Nam. Từ
đó cho đến thời nhà Hồ, quân Tàu còn sang nhiều lần: Lần thứ nhất là quân nhà Tống, bị
Lê Hoàn đánh tan. Những lần sau là nhà Nguyên, đều bị Trần Hưng Đạo dẹp yên.
Lam Sơn Khởi Nghĩa là tập sách tóm lược phần lịch sử từ cuối đời nhà Trần đến cuối đời
nhà Hậu Lê. Chiến thắng quân Minh là công lao của Bình Định Vương Lê Lợi, của Nguyễn
Trãi với Bình Ngô Sách, của Lê Chích với chiến lược tiến quân về Nam chiếm vùng đất Nghệ
An làm căn bản và của toàn thể danh tướng, nghĩa quân Lam Sơn.
Hậu thế sẽ đời đời biết ơn những vị anh hùng dân tộc có công đánh đuổi ngoại xâm
Mục đích của tập tài liệu này là giúp các em học sinh học tiếng Việt có khái niệm về lịch sử
thời Bình Định Vương Lê Lợi kháng Minh, với chiến thuật đặc biệt như bao vây phục kích,
lấy ít đánh nhiều, lấy quân nghỉ ngơi đánh quân mệt mỏi…và chiến lược “công tâm” đánh
vào lòng người, “đem đại nghĩa thắng hung tàn,; Lấy chí nhân thay cường bạo”.
Bên cạnh phần sử liệu, chúng tôi chú trọng đến phần địa danh để các em dễ liên hệ và
nhận biết các di tích lịch sử là những bằng chứng chiến thắng oanh liệt kẻ thù hung bạo,
để cùng tự hào về tinh thần bất khuất và công lao giữ nước của tổ tiên.
Lam Sơn Khởi Nghĩa là một giai đoạn lịch sử chống ngoại xâm ở thế kỷ 15. Bài học này đã
được nhắc đi nhắc lại nhiều lần trong quá khứ, vì theo kinh nghiệm, mỗi khi bên Tàu có
loạn, ta mới được yên bình. Nhưng khi bên ta có những biến động làm tan rã khối đoàn kết
dân tộc, Tàu lại có cớ và cơ hội sang xâm chiếm đất, biển và đô hộ dân ta.
Chúng tôi rất mong được quý thầy cô dạy tiếng Việt dùng bản tóm lược lịch sử này để làm
tài liệu “cấp thời” khi giảng dạy về các bài học liên quan đến Lịch Sử Việt Nam. Việc kê cứu,
tìm hiểu rộng hơn sẽ phải nhờ đến một số tài liệu căn bản nêu trong phần sách tham khảo.
Chúng tôi cũng mong được các em học sinh học tiếng Việt đón nhận tập tài liệu này như
một cuốn sổ tay khi muốn tìm hiểu căn bản về Lịch Sử Việt Nam trong giai đoạn “Lam Sơn
Khởi Nghĩa”. Những nguyên nhân của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và những cuộc biến động
khác cũng sẽ là những đề tài để các em cùng suy gẫm, tìm hiểu và thảo luận.
Đối với quý vị độc giả, chúng tôi nghĩ đây chỉ là tập tài liệu ngắn gọn, còn nhiếu thiếu sót,
tạm thời dùng cho các em học tiếng Việt. Chúng tôi rất mong được quý vị chỉ dẫn và châm
chước cho những điều còn thiếu sót.
Trong tinh thần “ôn cố tri tân”, Ban Biên Soạn chỉ mong sao tuổi trẻ Việt Nam hôm nay cùng
đọc lại những dòng sử Việt oai hùng, để tự nguyện noi theo bước chân Lê Lợi, Nguyễn
Trãi… cùng thắp sáng lên ngọn lửa bình Ngô…
Mong lắm thay!
Ban Biên Soạn